تــو نه بــــــــر آنـــــــــــــــــی کـــــــــــه منــم
مـــــــــــــــــن نه بر آنـم که تـــــویــــــــــــــی

می نویسم و پاک می کنم... می نویسم و پاک می کنم... دنبال یک چیز کوچک هستم. یک "ت"؛ شناسه ای برای دوم شخص مفرد که به آخر بعضی کلمات بچسبد. و می خواهم یک ضمیر دو حرفی ساده مخاطب جمله هایم باشد: تو.

و در این میان خاطره هایی در ذهنم پر رنگ می شوند:
17 ساله ام. داستان کوتاه دیگری نوشته ام. متن کوتاهی که شکل داستان نیست اما نامش را چیز دیگری هم نمی توان گذاشت. نوشته را برایت می فرستم تا بخوانیش. شاید به دنبال تحسینم یا به دنبال کشف شدن یا .... نوشته را می خوانی

قلوپ... به همین سادگی. مثل یک تکه یخ درون لیوان زندگیم افتادی................. ........... ... ... ........ ......... ............. و با رقص آرامی که تو بر سطح زندگیم به راه انداخته بودی، چیزی در حال تغییر بود. ...................... ......... .................................. اما هرگز به اعماق زندگیم راه نیافتی........................................... گرمای زندگیم ذره ذره وجود سرد و زیبایت را تغییر می داد و تو ذره ذره در شیرینی زندگی من حل می شدی...................حالا تو دیگر نیستی.................... حالا هوا سرد شده است... سردتر از آنکه بتوان یک لیوان زندگی سرد و بیمزه را تحمل کرد...
 
 و سوالی ساده و تکراری می پرسی. سوال شاید بی معنایی که به جز تو از هر کس دیگری انتظار شنیدنش را دارم: "این را برای چه کسی نوشته ای؟" یا "مخاطب خاصی دارد؟" یا یک چنین چیزهایی...
با تو نبوده ام. می دانی.

دیگر 17 ساله نیستم. می دانم که تو آن داستان مرا و این داستان خودت را حتی به خاطر هم نداری. و می دانم که نه آن روز و نه امروز به دنبال مخاطب من قرار گرفتن نبوده ای و نیستی.

اما من می خواهم که باشی...
به همین سادگی...
همان داستان کهنه: که از من و خواستن من شروع می شود و تو را هم در گوشه ای از خود جای می دهد.

گفته اند که عاشق خودش را فراموش می کند. نامش را انکار می کند و به جز معشوق هیچ نمی بیند.

پس از روز هم روشنتر است که آمدن "تو" به فرسودگی من، داستان یک عشق نیست...

* _{شکسپیر، نمایشنامه رومئو و ژولیت}

به گمانم با جعبه های کادویی شروع شد. اول مقواهای رسم معمولی بود با کاغذ کادوهایی که دنبال زیباترینشان بودم و روبان ها. روبانهایی که مجلل ترینشان روبان های پارچه ای پهن بود... بعد از آن مقواهای رنگی فابریانو و اشتن باخ جای آن کاغذکادوهایی که در چاپشان کوچکترین ذوق و سلیقه ای به کار گرفته نشده بود را گرفتند. این مقواها با آنکه آن روزها این همه تنوع رنگ نداشتند اما باز هم وقتی به جعبه های کادویی بدل می شدند زیبا بودند. و من آن روزها چقدر رسم هدیه دادن را بیش از هدیه گرفتن دوست داشتم؛ و بیش از آنکه دنبال هدیه باشم دنبال این مقواها و روبان ها بودم و در فکر اینکه فلان چیز را با چه جعبه ای می توان زیباتر هدیه داد. و چقدر برایم لذت بخش بود اینکه ذوق و طبع و ظرافت را به کار بگیری تا بتوانی زیبایی را قابل دیدن کنی در چند تکه کاغذ پاره و روبان و ....

و بعد همانطور که هر از گاهی کاغذهای رنگی و روبان های حریر و خرده ریزهای دیگر اضافه می شدند، کم کم گلهای خشک و گلهای خشک شده هم جایی برای خودشان باز کردند. دیگر فقط کادوها نبودند که می توانستم کمی زیبایی به آنها اضافه کنم؛ با گلهای خشک و مقواها و تلق و گاهی شعرها کارتهای تبریک و یا یادگاریهای کوچک درست می کردم.
گاهی حتی کتابچه های کوچکی درست می کردم که روی جلدش این گلهای خشک خودنمایی می کردند...

و امروز از آن روزها چه مانده است... چند وقت است که دیگر برای هدیه دادن به دیگری روزشماری نمی کنم...؟ چند وقت است که موقع کادو کردن یک چیز عزا می گیرم؟ و شرمنده می شوم از دیگرانی که شاید به امید زیباتر شدن هدیه شان، آن را به من می سپارند...

ذوق و طبع من انگار به جایی دوری رفته و خیال برگشتن ندارد... هرچند هنوز هم دلم می گیرد از آدمهایی که در مقابل زیبایی می ایستند و می گویند : "واه! چه حوصله ای!"، "بیکاری ها!"، "اینهاش رو چند می خری؟"، "خوبه دیگه، الان همین رو بخوای بیرون بخری باید چقدر پولش رو بدی". هنوز هم دلم می گیرد از آدمهایی که به جای زیبایی فقط وقت صرف شده، یا پول خرج نشده را می بینند... و هنوز هم دلم می گیرد از آدمهایی که انگار مطلقا با زیبایی و ظرافت بیگانه اند...

و دلم برای خودم می سوزد وقتی که یادگاری از آن روزها را دور می ریزم، "این کاغذ پاره ها" را. یا وقتی که به دوستانی فکر می کنم که می خواسته ام برایشان چیزی درست کنم اما.... دلم برای آن ذوق و طبع گم شده می سوزد وقتی می بینم که هیچکس جای خالی اش را احساس نمی کند... دلم برای خودم می سوزد وقتی اینطور مثل مادری که از فرزند مرده اش حرف می زند، سعی می کنم جزئیات آن به اصطلاح هنرهای دستی ام را به یاد بیاورم، و تا هنوز چیزی در خاطرم هست جایی آن را به ثبت برسانم... با این امید که شاید آن فرزند نمرده است، شاید باز گردد...

من دلم می خواهد بگویم که بیزارم از همه آدمهای بی ذوق، از همه آدمهایی که ذوق و ظرافت را به زندگی شخصیشان راه نمی دهند. از همه آدمهایی که برای دیدن طبیعت، برای نگاه کردن به درختها حتی چند ثانیه وقت نمی گذارند. آدمهایی که در خانه هایشان یک تابلوی نقاشی نیست. آدمهایی که روحشان را گم کرده اند.


اما گاهی دیدن بعضی از آدمها مرا به زندگی امیدوار می کند. اینکه می فهمی آنها هم وجود دارند و در گوشه ای از این کره خاکی نفس می کشند، برایم لذت بخش است و امیدوار کننده. منظور من فقط هنرمندان نیستند، اما اینبار تصادفا دیدن این هنرمندان مرا به یاد این ذوق و طبع فراموش شده انداخت...
ایشان و ایشان که نام و نشانشان کوچکترین اهمیتی برایم ندارد، جزو معدود آدمهایی هستند که پیش از موعد به دنیا نیامده اند...

گاهی دلم می خواهد با آه و حسرت بگویم کاش در دیاری بودم و در بین مردمانی که رفتن به گالریهای هنری همان اندازه برایشان مهم بود که تماشای فوتبال. در دیاری که پیدا کردن آدرس گالریها و با خبر شدن از نمایشگاهها همانقدر سخت نبود که یافتن سر سوزن ذوقی در مردمان آن دیار.

جنینی که به او ذوق و طبع اهدا شده به پایان زمان لازم برای رشدش رسیده و می تواند به دنیا بیاید. اگر از این دید به دنیا نگاه کنیم باید یک واقعیت را بپذیریم؛ اکثر آدمها پیش از موعد به دنیا آمده اند. _{(ک. بوبن، همه گرفتارند)}

دوست من، می دانی چیست؟ بهترین و عالیترین حقی که به پادشاه داده شده حق بخشایش تقصیر است. و من از این جهت همیشه خود را پادشاه دانسته ام، چون بی اندازه از این حق استفاده کرده ام. هرگز کسی را محکوم نکرده ام، با عفو و اغماض بوده ام و همه را از چپ و راست بخشوده ام. آنجا که دیگران صدا به اعتراض بلند کرده اند و برآشفته شده اند من فقط پند و اندرز داده ام و قانع ساخته ام. در سراسر زندگیم فقط کوشش داشته ام که همزیستی با من برای اهل خانواده و دانشجویان و رفیقان و خدمتکاران قابل تحمل باشد. و می دانم که این رابطه من با مردم، تمام کسانی را که در پیرامون من بوده اند تربیت کرده است. اما حالا دیگر تخت و تاج چنین پادشاهی را از دست داده ام. در من حالتی نفوذ دارد که شایسته ی بردگان است: شب و روز در سرم اندیشه های بد و نابکار چرخ می زند و در روحم افکاری که در گذشته با آنها بیگانه بوده ام آشیانه کرده است. به من هم بیزاری، هم نفرت، هم کینه و هم خشم دست می دهد و هم می ترسم.

آنتوان چخوف، سرگذشت ملال انگیز، از کتاب بانو با سگ ملوس

میلان کوندرا از آن نویسنده هاییست که نمی توانی بگویی دوستش داری چرا که برای توصیف دوزخ این دنیا از هیچ نبوغ و خلاقیتی کمک نمی گیرد تا جور دیگری جلوه دهدش. اما گاهی ریزبینیش را در دیدن واقعیت ها آن طور که هستند ستایش می کنی.


در اکثر کارهای کوندرا اندوه و انزجار دختری به تصویر کشیده می شود که یا میان زنهای زیادی اسیر شده است و جوانی و زیباییش در آن میان گم شده، یا زیر دست مادریست که به وحشتناک ترین شکل ممکن زیبایی و ارزش و اعتبار آن را به سخره می گیرد. یا زنی که در روهایایش استخری را می بیند که مجبور است در لبه آن در صف زنان بیشماری برهنه و رقصان قدم بردارد، و هر چند دقیقه زنی از میان این صف به درون استخر پرت می شود و هیچ کس حق ندارد لحظه ای از شادی و رقص غافل شود...

کوندرا را تحسین می کنم که دریافته است این وحشت را. این غم را. این خشم یا بی تفاوتی یا حسادت که ماهیتش پیدا نیست اما هر چه هست احساس یا به قول روانشناسان موج منفی ایست که از سوی دیگر مونث ها، مونثی را در این میان نشانه می گیرد. و حزن، وحشت یا انزجاری را رقم می زند که نه تنها مذکرها قادر به درکش نیستند حتی خود مونثها هم توانایی درک یا پذیرفتنش را ندارند...

                               

نه گل هایی که امروز اینجا هستند بلکه همه گل ها در همه زمان ها و مکان ها می دانند که روشنایی بخشاینده بزرگ است. او بی دریغ می بخشد و سرشار پابرجاست.
_{(ک. بوبن، تصویری از من کنار رادیاتور)}

Sunflowers, c.1888
by Vincent Van Gogh

...
سورتمه مانند باد می پرید. باد به صورتمان تازیانه می کوفت، می غرید، در گوشمان می خروشید، پوستمان را با خشم چنگ می زد و می خواست سرمان را از تن جدا کند. از فشار هوا نفس بند می آمد. انگار که شیطان ما را به چنگال گرفته بود و صفیرزنان به دوزخ می کشید... به نظرمان می رسید که دیگر در یک چشم به هم زدن پرت می شویم و تکه بزرگمان گوشمان خواهد بود.
من در این موقع آهسته گفتم: نادیا، من شما را دوست دارم!
...
ما به پایین تپه رسیدیم. نادنکا نیمه مرده و نیمه زنده بود...
...
وقتی کمی به خود آمد پرسش کنان به من نگاه می کرد و گویی می خواست بداند: آیا من آن چند کلمه را به زبان آوردم و یا هنگام خروش و غوغای باد به نظرش رسید که چنین کلماتی به گوشش خورد؟ ...
...
معلوم بود که این معما ناراحتش کرده است. آیا این چند کلمه گفته شد یا نه؟ آره یا نه؟ آخر این کلمات با عزت نفس و شرف و زندگی و خوشبختی انسان بستگی دارد. موضوع مهمی است و مهم تر از آن در دنیا یافت نمی شود.
...
گفتم: بهتر نیست دیگر به خانه برگردیم؟
سرخ شد و گفت: من از این بازی خوشم می آید. نمی خواهید یکدفعه دیگر سر بخوریم؟
...
بار سوم خود را به پرتگاه انداختیم و من می دیدم که مواظب صورت و لبهای منست. من هم با دستمال دهن را پوشاندم و سرفه کردم و وقتی به کمرکش شیب تپه رسیدیم از لحظه یی فرصت استفاده کردم و گفتم: نادیا، من شما را دوست دارم!
...
- آخر چطور ممکن است که این کلمات را باد گفته باشد! من نمی خواهم که این کلمات گفته ی باد باشد!
...
از آنروز هر روز با نادیا به سرسره می رفتیم و هر بار هنگام پایین رفتن من آهسته می گفتم: نادیا، من شما را دوست دارم!
...
و هنوز به دو کس گمان می رفت که گوینده این سخن باشند: من و باد...
...

از این داستان مدتها می گذرد... و حالا که من پا به سن گذاشته ام هیچ نمی دانم برای چه آن کلمات را گفتم، برای چه آن شوخی را کردم.

آنتوان چخوف، شوخی، 1886

   گاهی کمی سخت می شود اینکه به خاطر می آورید نوشتن هم قاعده و قانونی دارد؛ و ضوابطی... حتی اگر شما بخواهید از احساس هایتان، از روزمرگیهایتان بگویید، حتی اگر بخواهید چیزی برای دل خودتان بنویسید. و درک این ضوابط کار چندان کار راحتی نیست.

گاهی فکر می کنید "چون جمع شد معانی گوی بیان توان زد"؛ و فکر می کنید اول باید بدانید که چه می خواهید بنویسید، و باید "چیزی در خور نوشتن" داشته باشید تا شروع به نوشتن کنید. فکر می کنید کمیت مهم نیست، و هیچ اهمیتی ندارد اگر چندین روز این دفترچه یادداشت سرگشاده تان خالی بماند. فکر می کنید این یک تقویم یا سررسید نیست که روزهایی که نمی نویسید در آن خالی بماند، و شاید حتی خودتان هم متوجه فاصله نوشته ها نشوید... اما آنقدرها هم درست فکر نمی کنید! این را روزی می فهمید که بی هیچ فکر و برنامه ای، یک بیت از غزل شاعری را می نویسید، به همراه یک عکس کوچک؛ و خودتان هر روز این دفترچه را باز می کنید تا ببینید این آخرین یادداشتتان را!

گاهی فکر می کنید نوشتن احساس های زودگذرتان هم خالی از لطف نیست. شما می دانید، شاید بهتر از بسیاری آدمها می دانید، که مدت کوتاهی لازم است تا به نوشته های امروزتان بخندید، و به پای کودکیهایتان بگذاریدش. اما وقتی قلم و این حروف سربی تنها چیزی شد که در این دنیا برای بیان خودتان دارید برای تشفی خاطرتان هم که شده می نویسید و گاهی دستان مهربان غم را هم می بینید که به یاریتان می آید و گاهی به گوشه ای از نوشته تان انحنای کوچکی می دهد، رنگ کلمه ای را تغییر می دهد، طنین جمله ای را خوش آواتر می کند؛ به شکلی که نوشته تان فقط گلایه های یک روح ضعیف نیست... یا نوشتن از شادیهای کوچکتان که نادیده نگرفتنشان کار کوچکی نیست. اما بازهم آنقدرها درست فکر نمی کنید! این را هم روزی می فهمید که می بینید از نوشته های دو سال پیشتان در سررسیدی که کسی از آن خبری ندارد بیشتر لذت می برید تا چیزی که یک هفته پیش نوشته اید! می بینید که هر احساسی را هم نمی شود و نباید که نوشت.

و گاهی هم فکر می کنید نوشته هایی که از اندک خردتان مایه گرفته، همیشه نوشته هایی نبوده که روزها به آن فکر کرده اید... اما گاهی خودتان هم چندین بار آن را می خوانید و حتی نویسنده را تحسین می کنید!


قانون نانوشته ای هست... قاعده هایی که شما از آنها سر در نمی آورید. واقعیت این است که هیچ چیز بی تعقل و خرد، درست از آب درنمی آید. حتی چیزهایی که همه گمان می کنند به یکباره می آید... در ضمیر انسان است! یا به او الهام می شود!
قانون نانوشته ای هست که شما گاه سهوا رعایتش می کنید. و گاهی بیهوده به دنبالش می گردید تا سهوا رعایتش نکرده باشید!